Na fot. Kościół śś. Piotra i Pawła w Kruszwicy
W początkach XII w. w pobliżu Środy Śląskiej powstał z fundacji księcia Henryka Brodatego szpital i przytułek dla trędowatych. By umożliwić mieszkańcom przytułku korzystanie z posług religijnych wzniesiono tu w latach 1221-1232 tę niewielką świątynię.
Wzniesiony około połowy XIII wieku z cegły częściowo w układzie wendyjskim, jako budowla jednonawowa z prosto zamkniętym prezbiterium i z wieżą zachodnią.
Kościół św. Wojciecha jest jedną z najstarszych świątyń krakowskich. Pomimo wielu ingerencji w jego wygląd, w podstawowej strukturze jest założeniem romańskim.
Poświęcona w 1248 roku kaplica templariuszy jest małą jednonawową budowlą, z wyodrębnionym, prosto zamkniętym prezbiterium. Ściany kościoła wzniesiono z dokładnie obrobionych ciosów granitowych, układanych w regularne warstwy.
Wzniesiony ok. połowy XIII wieku z łamanego granitu i obrobionych ciosów kamiennych był pierwotnie budowlą jednonawową z wydzielonym, prosto zamkniętym prezbiterium i prostokątną wieżą nad zachodnią częścią nawy mieszczącą emporę. Pierwszy raz wzmiankowany w 1264 r.
Zbudowany w pierwszej połowie XIII wieku z kamienia łamanego jako budowla jednonawowa z kwadratowym prezbiterium zamkniętym półkolistą apsydą.