Informacje o obiekcie

Na fot. Kościół św. Jakuba w Mieronicach

Wi?lica, Ko?ció? NMP, Kolegiata Wi?licka

  

Obecnie gotycki, w swoich podziemiach kryje pozosta?o?ci dwóch ko?cio?ów roma?skich. Z ko?cio?a pierwszego pochodzi s?ynna, tzw. p?yta orantów a wewn?trz obecnej budowli znajduje si? pó?noroma?ska rze?ba Madonny z Dzieci?tkiem.

Opis obiektu

Obecnie gotycki, w swoich podziemiach kryje pozosta?o?ci dwóch ko?cio?ów roma?skich. Z ko?cio?a pierwszego pochodzi s?ynna, tzw. p?yta orantów a wewn?trz obecnej budowli znajduje si? pó?noroma?ska rze?ba Madonny z Dzieci?tkiem.

Pierwszy ko?ció? roma?ski powsta? w tym miejscu w po?owie XII wieku i by? za?o?eniem jednonawowym z wydzielonym prezbiterium zamkni?tym apsyd?, z zachodni? empor? i sklepion? krzy?owo ?ebrowo na czterech kolumnach krypt? pod prezbiterium. Wymurowano go z ciosów piaskowca, posiada fragmenty murów w w?tku opus spicatum, w partiach naziemnych stosowano ju? w?tek opus emplectum. Z tego ko?cio?a zachowa?y si? relikty apsydy i krypty z trzema bazami kolumn, skrywaj?cej s?ynn? p?yt? orantów, unikatowy w skali ?wiatowej zabytek sztuki roma?skiej z lat oko?o 1175-1177.

P?yta orantów jest to posadzka o wymiarach 4,1 × 2,5 metra, z rytymi przedstawieniami figuralnymi, odkryta w 1959 roku. Wykonano j? z jastrychu (gipsowej masy, twardniej?cej po wylaniu), zdobi?c rytami, wype?nionymi nast?pnie mas? gipsow?, zabarwion? na czarno. W rezultacie otrzymano czarny rysunek na jasnym tle, przypominaj?cy efekt niello.

P?yta sk?ada si? z dwóch pól z przedstawieniami figuralnymi oraz bordiury, która oddziela pola i otacza ca?o??. W lewym pasie bordiury znajduj? si? wyobra?enia lwa, centaura, smoka i bazyliszka, w górnym, u stóp o?tarza - dwa lwy przy drzewie ?ycia. Pozosta?e pasy bordiury wype?nia dekoracja ro?linna (plecionka, wi?) i ro?linno-zwierz?ca (dodatkowo przedstawienie smoka).

W górnym polu, które znajdowa?o si? bli?ej o?tarza, znajduje si? przedstawienie duchownego, stoj?cego mi?dzy m??czyzn? z brod? i ch?opcem. W dolnym ukazany jest m??czyzna z brod? pomi?dzy kobiet? w czepcu i m?odzie?cem. Wszystkie postacie maj? g?owy podniesione do góry oraz uniesione r?ce w ge?cie modlitewnym - s? interpretowane jako oranci. Nad postaciami z górnego pola zachowa? si? fragment ?aci?skiego napisu, t?umaczonego jako: "Ci chc? by? podeptani, aby mogli by? wzniesieni do gwiazd".

Z pierwszego ko?cio?a zachowa?o si? te? wiele detali architektonicznych, z motywami ro?linnymi i zwierz?cymi. To m.in. relief z dwoma gryfami podtrzymuj?cymi krzy?, który by? zapewne g?ównym motywem tympanonu i p?ytki z wyobra?eniem zwierz?t stanowi?ce element fryzu arkadowego. Z budowli dwunastowiecznej w lapidarium zobaczy? te? mo?na p?yt? nagrobn? z p?askorze?bion? postaci? m??czyzny w krótkiej tunice oraz relief z g?ow? lwa ponad g?ow? m??czyzny w spiczastej, ?ydowskiej czapce a tak?e drobne elementy ozdobnych kolumnowych g?owic. Niewiadomego pochodzenia jest natomiast roma?skie o?cie?e okienne, wtórnie wmurowane w pó?nocn? ?cian? obecnej budowli.

Drugi ko?ció? roma?ski powsta? w I ?w. XIII wieku. By? trójnawow? bazylik? bez transeptu, z prosto zamkni?tym prezbiterium i dwuwie?ow? fasad?. Z budowli tej zachowa? si? fragment fundamentu prezbiterium, kilka p?ytek posadzkowych "in situ" oraz do dzi? nie przebadane i znajduj?ce si? poza rezerwatem archeologicznym relikty wie? zachodnich, które zawali?y si? w roku 1923.

Materia? rozbiórkowy z drugiego ko?cio?a roma?skiego pos?u?y? do wzniesienia fundamentów i przyziemia obecnego ko?cio?a gotyckiego, wykorzystano te? niewielkie fragmenty dekoracji rze?biarskiej i zachowano istniej?cy zachodni masyw wie?owy. Kosció? rozpocz?to budowa? w 1350 roku z fundacji Kazimierza Wielkiego, ko?cz?c prace w roku 1382.

We wn?trzu kolegiaty znajduje si?, umieszczona w pó?kolistej apsydzie prezbiterium, stanowi?c element o?tarza g?ównego, pó?noroma?ska p?askorze?ba Madonny z Dzieci?tkiem nazywanej te? Madonn? ?okietkow?.

Wykuta zosta?a wraz z p?yt? z monolitowego bloku wapienia, pochodz?cego z kamienio?omu w pobliskim Wi?licy We?czu. Przedstawia u?o?on? frontalnie posta? Matki Bo?ej, ubranej w sukni? i p?aszcz, z Dzieci?tkiem na lewym ramieniu, unosz?cym praw? r?k? w ge?cie b?ogos?awie?stwa.

Dzie?o datowane jest lata 1260-1270, powsta?o w Polsce pod znacz?cym jednak wp?ywem warsztatów tury?sko-franko?skich (Bamberg, Naumburg) i bez w?tpienia posiada cechy stylowe pogranicza epok.

Pozosta?o?ci? romanizmu jest jej wykonanie w technice wysokiego reliefu, frontalne u?o?enie postaci i widoczna p?asko?ci formy. Roma?skie jest tak?e uj?cie niektórych szczegó?ów jak gest b?ogos?awi?cego Chrystusa i plastyczny sposób oddania tego ruchu. W rze?bie wschodnioniemieckiej i czeskiej pierwszej po?owy XIII w. uniesiona d?o? Dzieci?tka nie odrywa si? wci?? jeszcze od bry?y pos?gu. Z plastyk? przemijaj?cej epoki, ??czy rze?b? te? równoleg?e, drobne fa?dowanie ?ci?ni?tej paskiem sukni. Rysem wi???cym Madonn? wi?lick? z plastyk? monumentaln? wielkich warsztatów dzia?aj?cych na pó?noc od Alp jest wreszcie jej u?miech, typowy dla XIII wieku ?rodek o?ywiania ludzkiej twarzy.

Ko?ció? NMP znajduje w centrum Wi?licy, tu? przy rynku, góruj?c swoj? sylwetk? nad zabytkow? zabudow? miasta.



Informacje praktyczne

N: 50.348889
E: 20.673889

ul. D?ugosza 22
28-160 Wi?lica

?wi?tokrzyskie
buski

galerii: 1, na stronach: 1



    Usytuowanie obiektu

    Pozostaw komentarz

    Kod antyspamowy
    aaa

    Komentarze

    komentarzy: 0, na stronach: 0