Informacje o obiekcie

Na fot. Kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa w Gardnie

Trzebnica, Ko?ció? ??. Bart?omieja i Jadwigi

  

Klasztor w Trzebnicy ufundowa? ksi??? Henryk Brodaty w roku 1202, pod wp?ywem swej ?ony Jadwigi, jako siedzib? pierwszego w Polsce zakonu ?e?skiego. By?y to cysterki sprowadzone w 1203 roku z Bambergu.

Opis obiektu

Klasztor w Trzebnicy ufundowa? ksi??? Henryk Brodaty w roku 1202, pod wp?ywem swej ?ony Jadwigi, jako siedzib? pierwszego w Polsce zakonu ?e?skiego. By?y to cysterki sprowadzone w 1203 roku z Bambergu.

Klasztorny ko?ció? obecnie pw. ??. Bart?omieja i Jadwigi jest budowl? orientowan?, zbudowan? w I po?. XIII wieku z ceg?y w uk?adzie wendyjskim, jako trójnawowa bazylika z transeptem i prezbiterium zamkni?tym apsyd? oraz dwiema kaplicami przy ramionach transeptu od wschodu równie? zako?czonymi apsydami. Pod prezbiterium znajduje si? sklepiona krypta, przy fasadzie zachodniej zbudowano portyk, a nad dwoma wschodnimi prz?s?ami nawy g?ównej empor?.

Ko?ció? by?a jednym z pierwszych w Polsce ko?cio?ów ceglanych i dodatkowo najwi?kszym w ówczesnych czasach (d?ugo?? 80,4 m, szeroko?? 23,8 m, szeroko?? transeptu 31,6 m).

Zachowa? cz??ciowo pierwotny uk?ad przestrzenny. Bry?a uleg?a znacz?cym przekszta?ceniom, natomiast system konstrukcyjny zosta? tylko w cz??ci zakryty, g?ównie barokowymi nawarstwieniami.

Ko?ció? powstawa? bardzo szybko. W 1219 roku istnia?o ju? prezbiterium, krypta, kaplice i transept. Nawy uko?czono w latach 30-tych XIII wieku. Równocze?nie ze wschodni? cz??ci? ko?cio?a rozpocz?to po po?udniowej stronie budow? klasztoru zaczynaj?c od skrzyd?a zachodniego. W momencie uko?czenia naw, prawdopodobnie  istnia?y ju? 3 skrzyd?a klasztoru, rozebranego podczas barokowej rekonstrukcji  w latach 1697-1726, kiedy to powsta?y monumentalna zabudowania klasztorne sk?adaj?ce si? z pi?ciu dwukondygnacyjnych skrzyde? otaczaj?cych dwa wirydarze.

Pierwsza zmiana uk?adu przestrzennego ko?cio?a nast?pi?a ju? w roku 1268. Rozebrano wtedy po?udniowa kaplic? roma?sk? i na jej miejscu ju? rok pó?niej uko?czona by?a wczesnogotycka kaplica ?w. Jadwigi. Jest to budowla z ceg?y w uk?adzie wendyjskim, jednonawowa, trzyprz?s?owa, zako?czona wielobocznym prezbiterium, pierwsza w Polsce kaplica w stylu gotyckim.

Do naszych czasów nie zachowa?a si? zachodnia kruchta, w miejscu której w XVIII wieku zbudowano wie??. Wtedy zlikwidowano te? empor?.  W okresie baroku przebito wi?kszo?? okien, podniesiono wysoko?? apsydy a ko?ció? uzyska? wystrój typowy dla tego stylu.

Z kaplic oryginalna jest zatem tylko kaplica pó?nocna. Dobrze zachowa?a si? przekryta krzy?owym sklepieniem krypta, w której obecnie urz?dzono lapidarium. A wewn?trz pozosta?o sporo roma?skich elementów i detali architektonicznych.

Pierwotne jest ?rodkowe okno apsydy g?ównej, okno apsydy pó?nocnej, okna do?wietlaj?ce krypt?, zamurowane z zewn?trz okno w nawie pó?nocnej oraz w po?udniowym ramieniu transeptu, cz??? zamurowanych okr?g?ych okien w nawie po?udniowej oraz rozety, w tym rozeta zachodnia oraz cz??? zamurowanych oculusów w nawie po?udniowej.

Bazy podtrzymuj?cych sklepienie filarów mi?dzynawowych zachowa?y roma?sk? dekoracj?, przy czym dekoracja ka?dego filaru jest inna. Filarów, s?u?ki i przypory w prezbiterium zachowa?y swój roma?ski charakter, w nawie g?ównej zosta?y obudowane barokowymi sztukateriami. Pierwotne sklepienia krzy?owo-?ebrowe naw bocznych zwie?czone by?y stalaktytowymi zwornikami, które zachowa?y si? w nawie po?udniowej i w krypcie. Na zewn?trz ko?cio?a zobaczy? mo?na roma?skie pó?kolumienki zdobi?ce apsyd? prezbiterium i pó?nocnej kaplicy.

W ko?ciele zachowa?y si? 3 pierwotne portale. Dwa z nich s? roma?skie i pochodz? z 2 ?w. XIII wieku, a portal w kaplicy ?w. Jadwigi, ju? wczesnogotycki, powsta? w 3 ?w. XIII wieku.

Bez w?tpienia arcydzie?em sztuki roma?skiej i symbolem ko?cio?a jest portal otwieraj?cy naw? pó?nocn? od zachodu, teraz ukryty za za?omem wie?y. Jego tympanon przedstawia króla Dawida graj?cego na harfie dla Betszeby, a sam element architektoniczny ma bardzo bogat? dekoracj? ro?linn? z motywami lilii i palmety. P?askorze?by tympanonu by?y pierwotnie polichromowana, a ?renice oczu postaci wype?nione kolorow? mas?.

G?ówny portal zachodni niestety nie zachowa? si?. Roma?ski jest natomiast portal pó?nocnego ramienia transeptu, obecnie zamurowany. Jego tympanon przedstawia Matk? Bosk? adorowan? przez anio?y. Wystawiony na dzia?anie szkodliwych warunków atmosferycznych jest dzisiaj bardzo zniszczony.

Kaplic? ?w. Jadwigi z prezbiterium ??czy portal wczesnogotycki i z roma?skim jednak dwustronnym tympanonem, od strony prezbiterium  cz??ciowo ods?oni?ty i przedstawiaj?cy Ukrzy?owanie, od strony kaplicy koronacj? Matki Bo?ej.

W ko?cielnym lapidarium obejrze? mo?na fragmenty dekoracji rze?biarskich pó?noroma?skich i wczesnogotyckich. m.in. g?ow? brodatego m??czyzny, figury ?wi?tych Filipa i Tomasza, fragment gzymsu impostowego ze scen? z potworem morskim, s?ynny zwornik sklepienia z postaciami akrobatów oraz liczne elementy o dekoracjach ro?linnych i geometrycznych. W dwupi?trowej zakrystii roma?skiej urz?dzono muzeum, z cennymi zbiorami sztuki sakralnej poczynaj?c od XIII w.

Z roma?skiego klasztoru zachowa?y si? 3 relikty murów refektarza i kuchni wyeksponowane na wirydarzu, piec typu hypocaustum oraz fragment sklepienia cellarium.

W zbiorach cysterek trzebnickich znajduje si? ponadto prawdziwe arcydzie?o roma?skiego rzemios?a artystycznego. To kadzielnica, wykonana ze srebrnej blachy, bogato zdobiona. Jej symbolika nawi?zuje do raju utraconego i odzyskanego oraz biblijnych rzek opisanych w Ksi?dze Rodzaju. W pokrywie kadzielnicy znajdziemy symbole czterech Ewangelistów. Wszystko wie?czy model ?wi?tyni, maj?cy wyobra?a? niebieskie Jeruzalem, miasto Bo?e czyli raj odzyskany. Datowana na ok. 1230 r. i ufundowana prawdopodobnie przez ?w. Jadwig? znamionuje warsztat niemiecki: nadre?ski lub lotary?ski.

Zespó? dawnego opactwa cysterek po?o?ony jest na wschodnim skraju miasta Trzebnica.



Informacje praktyczne

N: 51.309167
E: 17.066667

ul. Jana Paw?a II 3
55-100 Trzebnica

dolno?l?skie
trzebnicki

galerii: 1, na stronach: 1



    Usytuowanie obiektu

    Pozostaw komentarz

    Kod antyspamowy
    aaa

    Komentarze

    komentarzy: 0, na stronach: 0