Informacje o obiekcie

Na fot. Kościół św. Salwatora w Krakowie

Sandomierz, Zespó? klasztorny dominikanów

  

Zespó? klasztorny dominikanów z?o?ony z ko?cio?a pw. ?w. Jakuba i klasztoru usytuowanego po jego po?udniowej stronie, z którego do naszych czasów zachowa?o si? tylko, przylegaj?ce do prezbiterium skrzyd?o wschodnie. Budow? kompleksu rozpocz?to ok. roku 1226 od korpusu nawowego, który uko?czono przed rokiem 1241.

Opis obiektu

Zespó? klasztorny dominikanów z?o?ony z ko?cio?a pw. ?w. Jakuba i klasztoru usytuowanego po jego po?udniowej stronie, z którego do naszych czasów zachowa?o si? tylko, przylegaj?ce do prezbiterium skrzyd?o wschodnie. Budow? kompleksu rozpocz?to ok. roku 1226 od korpusu nawowego, który uko?czono przed rokiem 1241.

Uk?ad przestrzenny ko?cio?a i jego bry?a zachowa?y si? w formie niezmienionej, istotne zmiany dotkn??y natomiast zabudowania klasztorne.

Ko?ció? zbudowany zosta? na miejscu wcze?niejszej budowli, w uk?adzie trójnawowej bazyliki pi?cioprz?s?owej z prosto zamkni?tym prezbiterium z ceg?y w uk?adzie wendyjskim, uzupe?nionej zarówno ceramicznym jak i wykonanym z piaskowca detalem architektonicznym.

Zwraca uwag? ró?nica mi?dzy prezbiterium a konstrukcj? nawow? bogato dekorowan? ceramik?. St?d przyjmuje si? ?e prezbiterium powsta?o pó?niej a do czasu uko?czenia korpusu nawowego funkcje sakralne pe?ni? pierwotny ko?ció? parafialny. Relikty tego ko?cio?a odkryte w roku 1990 mo?na zobaczy? w jednej z krypt pod naw? pó?nocn?. By?a to ?wi?tynia kamienna, jednonawowa, a jej pozosta?o?ciami s? tak?e g?owa lwa portalowego i p?yta nagrobna z rytem miecza wmurowana w podstaw? filaru przy kaplicy ?w. Jacka i uwidoczniona pod szyb?. Do pó?nocno zachodniego naro?nika nawy przylega dzwonnica z ok. 1260 roku pe?ni?ca jednocze?nie rol? baszty, z polskim uk?adem cegie?.

Zachowane wschodnie skrzyd?o klasztoru jest murowane z ceg?y w uk?adzie wendyjskim, pi?trowe i podpiwniczone, pierwotnie bez kru?ganka. Powsta?o przed po?ow? XIII wieku i jest wspó?czesne korpusowi nawowemu. Zawiera zakrysti?, kapitularz na rzucie kwadratu, za którym znajduje si? jednouskokowy portal zamkni?ty pó?koli?cie i prowadz?cy na schody do dormtorium.

Kolejnym pomieszczeniem jest znajduj?cy si? w ruinie refektarz, kryj?cy roma?skie piwnice z czteropolowym sklepieniem krzy?owym na gurtach, wspartym na jednym filarze o kwadratowym przekroju. Od strony wschodniej zabudowa? widoczne jest oryginalne okno kapitularza.

Nieistniej?ce skrzyd?o po?udniowe powsta?o jeszcze w XIII wieku, skrzyd?o zachodnie by?o pó?niejsze, zbudowano je w II po?owie XIV wieku.

W ko?ciele ?w. Jakuba po raz pierwszy na tak du?? skal? zastosowano ceg?? kszta?tow?, ceg?? glazurowan? oraz terakotowe kszta?tki reliefowe. Wi?kszo?? dekoracji ceramicznej znajduje si? na elewacji pó?nocnej.

Po??czenie prezbiterium klasztoru z ko?cio?em zapewnia?y dwa wej?cia. Pierwsze z kru?ganka przez wtórnie osadzony uskokowy portal z kolumienkami, drugie z zakrystii z trójk?tnym zamkni?ciem, posiadaj?cym na swoim podniebieniu fragmenty oryginalnej polichromii ornamentalnej.

Najciekawszym elementem architektonicznym ko?cio?a jest jednak, stanowi?cy symbol Sandomierza dwudzielny portal pó?nocny, dekorowany glazurowan? ceg?? o ornamentach ro?linnych, geometrycznych i plecionkowych. Wykonany z formowanej ceg?y, zamkni?ty u góry pó?kolist?, bogato profilowan? archiwolt?. Na portalu widoczna jest bogata dekoracja roma?ska z?o?ona z rozetek, plecionki z przenikaj?cych si? kó?, zawieraj?ca elementy ro?linne, zoomorficzne, oraz tajemnicze g?ówki. W lewym o?cie?u g?ówka kobiety w koronie - przedstawienie ksi??nej Adelajdy lub ksi?cia Leszka Bia?ego, druga g?ówka po stronie przeciwnej z charakterystyczn? grzywk? to przedstawienie Iwona Odrow??a lub ?w. Jakuba.

Ko?ció? pierwotnie kryty by? stropem, w XVII wieku zosta? przesklepiony, z tego okresu pochodzi te? sklepienie prezbiterium. Spowodowa?o to obmurowania celem wzmocnienia filarów i arkad mi?dzynawowych, na zewn?trz ?ciany naw bocznych oszkarpowano.

Na pocz?tku XX wieku przeprowadzono niezwykle udan? reromanizacj? obiektu przywracaj?c strop drewniany w nawach i pierwotne wysoko?ci arkad mi?dzynawowych gdzie po?udniowe s? wy?sze od pó?nocnych, likwiduj?c oszkarpowanie, a portalowi pó?nocnemu przywrócono pierwotny wygl?d. Ods?oni?to piscin? w prezbiterium, wymieniono terakotowe obramienia otworów okiennych, przez co ko?ció? wygl?da teraz nieco neoroma?sko.

Pierwotny jest pó?nocny fryz arkadowy prezbiterium, zachowa?y si? te? wszystkie rozglifione i pi?knie wyko?czone glazur? okienka, zarówno w nawie g?ównej, jak i w nawach bocznych.

Klasztor le?y na wzniesieniu, które nazywane jest Wzgórzem ?wi?tojakubowym lub Wzgórzem Staromiejskim. Rozpo?ciera z niego widok na rzek?, zamek i dachy kamieniczek na rynku. Pierwotnie to tutaj skupia?o si? ?ycie miasta.



Informacje praktyczne

N: 50.6769259
E: 21.7442560

Staromiejska 3
27-600 Sandomierz

?wi?tokrzyskie
sandomierski

galerii: 1, na stronach: 1



    Usytuowanie obiektu

    Pozostaw komentarz

    Kod antyspamowy
    aaa

    Komentarze

    komentarzy: 0, na stronach: 0