Informacje o obiekcie

Na fot. Kościół klasztoru benedyktynów w Mogilnie

Kraków-Tyniec, Zespó? klasztorny benedyktynów

  

Istniej?cy obecnie na tynieckim wzgórzu kompleks klasztorny z?o?ony z ko?cio?a i usytuowanych po jego po?udniowej stronie zabudowa? sk?adaj?cych si? z pi?ciu dwukondygnacyjnych skrzyde? otaczaj?cych dwa wirydarze z dodatkowym skrzyd?em po?udniowym i murami obronnymi, w niczym nie przypomina skromnych, pierwotnych za?o?e? roma?skiego opactwa.

Opis obiektu

Istniej?cy obecnie na tynieckim wzgórzu kompleks klasztorny z?o?ony z ko?cio?a i usytuowanych po jego po?udniowej stronie zabudowa? sk?adaj?cych si? z pi?ciu dwukondygnacyjnych skrzyde? otaczaj?cych dwa wirydarze z dodatkowym skrzyd?em po?udniowym i murami obronnymi, w niczym nie przypomina skromnych, pierwotnych za?o?e? roma?skiego opactwa.

Budow? klasztoru benedyktynów rozpocz?to od ko?cio?a, który wzniesiono w ci?gu 2 po?. XI w. na wapiennych fundamentach. Mury wykonano z kostki wapiennej i z ciosów piaskowca spojonych wapienno-piaskow? zapraw?, z piaskowca wykonano równie? detale i elementy architektoniczne jak portale, ?uki, arkady, kolumny i filary.

Pierwsza ?wi?tynia by?a niedu??, d?ug? na 14 m i szerok? na 12 m orientowan?, beztranseptow?, trójnawow? bazylik?, od wschodu zamkni?t? trzema apsydami, których szeroko?? odpowiada?a szeroko?ci naw. Apsyd? g?ówn? poprzedza?o jednoprz?s?owe prezbiterium. Pod posadzk? ko?cio?a zachowa?y si? fundamenty i relikty przyziemia ko?cio?a roma?skiego, które mo?na okazjonalnie zwiedzi?.

Nie jest znane zako?czenie zachodnie ko?cio?a. Posiada?o jedn? lub dwie wie?e, na co wskazuj? zachowane dwie g?owice m?otowe z otworów przezroczowych. Portal g?ówny znajdowa? si? w fasadzie zachodniej na osi budowli. Z nim zwi?zana jest odnaleziona na terenie opactwa a obecnie w klasztornym muzeum, uszkodzona rze?ba lwa.

Trzy nawy podzielono parami filarów na pi?? prz?se? a ostatnie zachodnie prz?s?o wsparto dodatkowo na parze podpór przy?ciennych. W nawach bocznych na murach obwodowych na osi filarów znajdowa?y si? kolumny z których zachowa?y si? dwie, w drugim licz?c od wschodu prz??le nawy po?udniowej, zawieraj?cej po?udniowe wej?cie do ko?cio?a. Mo?na je zobaczy? otwieraj?c drzwi kru?gankowego portalu. Nawy boczne by?y wi?c z pewno?ci? przesklepione w przeciwie?stwie do nawy g?ównej posiadaj?cej strop lub otwart? wi??b? dachow?. Posadzka w po?owie XIII wieku by?a pokryta p?ytkami ceramicznymi.

D?ugi fragment po?udniowego muru ?wi?tyni si?gaj?cy wysoko?ci 5 m jest najlepiej zachowanym fragmentem roma?skiej budowli. Przylega bezpo?rednio do gotyckich kru?ganków, znajduje si? w nim pierwotny datowany na 2 po?ow? XI wieku portal praktycznie bez ?adnych dekoracji, z dwoma uskokami  o?cie?a zwie?czonego ?ukiem.

Budynki klasztorne wzniesiono na prze?omie XI/XII stulecia w formie czworoboku od strony po?udniowej. Z pewno?ci? nie w ca?o?ci by?y one murowane. Fragmenty roma?skich murów zachowa?y si? w refektarzu, a od zachodu kawa?ek ?ciany widoczny z kru?ganka z ma?ym okienkiem oraz pomieszczenie furty ze zrekonstruowan? arkad?.

W trakcie prac archeologicznych odnaleziono liczne elementy architektoniczne w szczególno?ci bazy kolumn bli?niaczych, ?wiadcz?ce, ?e planowano budow? kru?ganków (nigdy nie znaleziono roma?skich fundamentów) wokó? wirydarza.

Kres roma?skiemu Ty?cowi po?o?y? najazd tatarski lat 1259. Tyniec odbudowano w stylu gotyckim, a nast?pnie przebudowano w stylu barokowym.

W XIII i XIV stulecia ko?ció? wyd?u?ono ku zachodowi (skrzyd?o zachodnie klasztoru ukazuje jego pierwotn? d?ugo?c) i wschodowi, powsta? drugi wirydarz z przed?u?eniem zabudowa? na po?udnie.

Przed 1618 rokiem rozpocz?to przebudow? ko?cio?a gotyckiego na barokowy, którego rzut poziomy powtórzy? plan ko?cio?a gotyckiego. Mury nawy obni?ono pozostawiaj?c gotyckie prezbiterium. Trójnawowy uk?ad zosta? zast?piony jednonawowym z rz?dami kaplic po obydwu stronach.

Barokowa przebudowa obj??a równie? klasztor. Wtedy prawdopodobnie powsta?y równie? zabudowania wokó? wi?kszego wirydarza oraz skrzyd?o po?udniowe. To ostatnie zosta?o po??czone z Starostwem tzw. Wodnic? – jednotraktowym, dwukondygnacyjnym budynkiem o funkcjach gospodarczych. Po?rodku dziedzi?ca zewn?trznego wykuto studni? lub, by? mo?e, rozbudowano starsz?, ?redniowieczn?.

Przy okazji prac archeologicznych w latach 60. XX wieku, gdy odkryto pod posadzk? prezbiterium fundamenty pierwszej roma?skiej ?wi?tyni, znaleziono te? siedem grobów opatów tynieckich (XI-XIII wiek). Z jednego z nich pochodzi XI-wieczny z?oty kielich podró?ny z paten? z wyrze?bionymi krzy?em i r?k? Opatrzno?ci, które dzisiaj znajduj? si? w Skarbcu Koronnym na Wawelu. 

Z grobu nr 15 pochodzi pastora? (pastora? opata starszego) i metalowy krzy?yk; z grobu 8 tak?e pastora? (pastora? opata m?odszego); z grobu 14 pozosta?o?ci stu?y i manipularz.

W czworobocznej jamie w ?rodku pierwszego prz?s?a nawy g?ównej roma?skiego ko?cio?a znaleziono wspornik z g?ow? kobiec?, tynieck? Corona Muralis. Ten niewyko?czony element architektoniczny z g?ow? kobiec? w stylizowanej koronie z blankami, datowany jest na wiek XIII po r. 1259. Podziwia? go mo?na w tynieckim Muzeum Benedyktynów.



Informacje praktyczne

N: 50.018790
E: 19.802282

ul. Benedykty?ska 37
30-398 Kraków

ma?opolskie
Kraków

galerii: 1, na stronach: 1



    Usytuowanie obiektu

    Pozostaw komentarz

    Kod antyspamowy
    aaa

    Komentarze

    komentarzy: 0, na stronach: 0